2 temmuzun 15. yıldönümünde Sivas’ta Madımak’a giden meydandayız.

Sarılı-beyazlı bordürleri, beyaz şeritli asfalt yolları, gri hükümet binalarının sarmaladığı ortası fıskiyeli bir havuzdan mürekkep kent meydanı ve kaldırımlarda cılız ağaçları ile yoksul, acımasız, kendi haline bırakılmış ve sıradan; Anadolu’nun her kenti gibi.

Sivas’tayız.

Tüm bu sıradanlığın arasında yer yer Selçuklu eserleri var ve bir bina daha gözümüze çarpıyor: “Gidemediğin yer senin değildir” diyen Halil Rıfat Paşa’nın yaptırdığı valilik binası. Paşa’nın sözü, icraatlarını da anlatıyor; her yerine yollar yapmış Anadolu’nun.

Binanın yapıldığı yıl ise 1884. Osmanlı’nın tahrirat kaleminden yeteneği ve zekâsıyla sadrazamlığa kadar yükselmiş Halil Rıfat Paşa, 1882’de Sivas’a vali olarak atanmış, o zaman Sivas eyalet merkezi. 

Osmanlı 1500’lü yıllarda aldığı kararla Kayseri, Tokat, Amasya, Yozgat, Çorum, Divriği ve Arapkir’i Sivas’a ilçe olarak bağlamış. O dönem kent önemli bir yerleşim merkezi. Sonra yıllar içinde Osmanlı’da önemi azalmış kentin. Ta ki Kurtuluş Savaşı’na değin; 4 eylül 1919’da kent, Cumhuriyet’in kuruluşundaki en önemli mihenk taşlarından birine ev sahipliği yapıncaya kadar.

Cumhuriyet bu kente verdiği önemi sonraları orada kurduğu ilk vagon ve lokomotif fabrikasıyla da göstermiş, Sivas’ı Cumhuriyet’in demiryolları ağının önemli bir merkezi haline getirmiş.

Sonrası ise yine yoksulluk ve yokluk halleri. Bu hallerden birinde yıl 1967.

17 eylül Kayserispor-Sivasspor maçı. Deplasmanda oynanacak maç için kamyonlar dolusu Sivaslı Kayseri’ye gider. Ancak maç sırasında çıkan kavga ve arbedede tam 30 kişi ölür. Ardından 6–7 eylül olaylarının benzeri meydana gelir kentte. Kayseri’de maç sırasında hemşehrilerinin ölümünü bahane eden kimi Sivaslılar, kentte ticaret yapan Kayseri kökenlilerin dükkânlarını, mallarını yağmalar.

Ardından göç yılları, 60’larda başlayan göç iyice boşaltır kenti.

Cumhuriyet’in miladı 4 eylülün 59. yılında 1978’de “bir caminin bombalandığına” ilişkin provokasyon sonucu 6 kişi ölür, yüzlerce kişi yaralanır ve binlerce işyeri tahrip edilir.

O yıllar hep aynı nedenle, “bir caminin bombalandığı haberiyle” kışkırtılan “Cemaat-i Müslim”in Çorum’da, Maraş’ta, Malatya’da benzeri eylemleri gerçekleştirdiği yıllardır.

Ve 2 temmuz 1993.

Pir Sultan Abdal Şenlikleri (ki Pir Sultan da bu kentte yok edilmiştir) için kente gelen onlarca aydın, benzer bir kışkırtmayla Madımak Oteli’nde yakılır. Olayın sorumluları bu ülkenin bakanları tarafından savunulur mahkemelerde.

Bu tarihin yaşandığı yerdeyim şimdi, yürüyorum, bir yandan kente bakıyorum; Selçuklu’ya, Osmanlı’ya, sonra Cumhuriyet’e.

Yürüyoruz meydandan Madımak’a doğru. Sivaslılar bize bakıyor balkonlarından. Bizim ise ağzımızda sloganlar.

Belki diyorum Halil Rıfat Paşa’yı anarak, yeni yollar açarız.

Gittiğimiz yerler bizim olur belki…